Badamın xeyri və ziyanlı tərəfləri ümumi istifadədən öncədən məlum idi. İmunitetin qorunmasında və beyin aktivliyi üçün əvəzedilməz mənbə hesab edilir. Əvvəllər badamın acı növü, müasir dövrdə isə şirin növündən çox istifadə edilir.

Badamın ərzaq məhsulu sayılmasına baxmayaraq çox kalorili hesab edilir. Bu səbəbdən də, arıqlamaq istəyənlər, kalori qəbulunu azaltmağa can atanlar badam istifadəsindən imtina edirlər. Lakin, araşdırmalar bunun əksini sübut edir.

Badamda çox zəngin antioksidant siyahısı, qida mikroelementlər mövcutdur ki, nəticədə xəstəliklərlə mübarizədə çox yaxşı təbii dərman hesab edilir. Beyin aktivliyini təmin edir, xərçəng riskini azaldır. Müntəzəm istifadə bağırsaqlarda xeyirli bakteryaların yaranmasına imkan yaradır. Aparılan araşdırmalar zamanı badan qəbulundan sonra bağırsaqlarda Bifidobacterium spp. və Lactobacillus spp. bakteryalarının artımı müşahidə edilmişdir. Bu cür dəişikliklər gün ərzində 56 qram badam qəbulu nəticəsində qeydə alınmışdır. Bu cür bakteriaların inkişafı maddələr mübadiləsinin sürətlənməsinə və bağırsa xəstəliklərinin sağalmasına yardımçı ola bilər.

Badam bağırsaqların iş rejimini yaxşılaşdıraraq orqanizmin sağlamlığı təmin edər.

Vitamin E ilə çox zəngindir. Dəriyə təsir edə biləcək azad radikallarla mübarizə edir, vaxtından əvvəl qocalmanın qarşısını alır. Dərinizi cavan və təravətli saxlamaq istəyirsinizsə, qida ratsionunuza mütlək badam əlavə edin. Vitamin E sayəsində dəridə olan soyuqdəymə hlları aradan qalxar. Eyni zamanda saç tökülməsinə qarşıda effektivdir.

Badam L-karnitin və beyin hüceyrələrinin sağlamlığı üçün riboflavinlə zəngindir. Riboflavin Alisqeymer və Parkirson xəstəliklərinin müalicəsi zamanı istifadə edilir.

Badamın tərkibində olan üç element effektiv enerji əldə etmək istəyənlər üçün maraqlıdır. Bunlar marqarins, bal və riboflavindir. Bal və marqarins superoksiddismutazların hazırlanmasında böyük rola malikdir. Toxumalarda funksiyallaşmanı artırmaq üçün həyati vacib sağlam mitoxondriyanı təmin edir. Mitoxondriyasız sizin toxumalarınız enerji istehsal etməyəcək və bədəniniz mövcut bacarıqlarınızı itirməyə meyilli olacaqdır.

Riboflavin (B2 vitamini) maraqlı funksiyaya malikdir. O, orqanizmdə oksigen hesabına əldə olunan enerji üçün lazımı zülalları birləşdirir. Bu cür orqanizmin oksidləşməsi nəticəsində yaranan enerji ciyərlər və ürəyin düzgün işləməsi nəticəsində baş verir. Bədəndə riboflovinin çatışmamazlığı sərbəst radikalların yaranmasına səbəb ola bilər.

Son 20 ilin məlumatlarına əsasən, badam yeyən insanların böyrək daşlarından əziyyət çəkmə riski 25 faiz azalmış olur.

4/1 stəkan badam ölçüsü sizə beş qram zülalı təmin edər. Bu isə gündəlik zülal normasının on faizi mənasına gəlir. Badam az ölçülü karbohidrat hesab edildiyindən və tərkibində yalnız xeyirli yağlar olduğundan ideal zülal mənbəyi hesab edilir.Bildiyiniz kimi, zülal əzələlər üçün bir növ tikinti materialı hesab edilir. Kifayət qədər mütamadı az zülal qəbulu bədəni halsız, əzələləri isə gücsüz edər.

Badamın tərkibində müəyyən miqdar biotin mövcutdur. Digər biotinlə zəngin tərəvəz kartofdur ki, onun tərkibində gündəlik tələbatınızın yalnız 29% təmin edəcək bionit miqdarı mövcutdur.

A və D kimi vitaminlər və bu kimi maddələr yağ yandırıcı effəktə sahibdir. Bu isə o deməkdir ki, orqanizmə enerjiyə çevrilməsi üçün yağ miqdarı mütləkdir. Qovrulmuş badam istifadədən sonra zola kimi məşhurlaşan qalıqlar yaradır. Bu isə, qanın pH səviyyəsinin qorunmasına yardımçı olur. Tam sağlam halımızda qanımızın Ph səviyyəsi 7,4 kimi qəbul olunur. Bəzən, bu ölçü qida zamanı qəbul etdiyimiz turşular sayəsində dəyişə bilir. Qanda turşuluğun miqdarının artması isə, sümüklərdən kalsiumun oğurlanması ilə nəticələnir. Məhs kalsium qanın normal pH səviyyəsinin normallaşmasına kömək edir. Badamdan istifadə dolyası ilə, sümüklərin möhkəmlənməsinə və zədələnməməsinə də yardımçı ola bilir.

Bundan başqa, tərkibində maqnium və fosforun yüksək miqdarı istənilən sümüyü möhkəmləndirər. Bu kimi xəstəliklərdən əziyyət çəkənlər, badamla müalicəni nəzərdən keçirməlidirlər.

Gün ərzində nə qədər badam yemək olar?

Orqanizmin sağlam vəziyyətini saxlamaq üçün gün ərzində 4 badam dənəsi yemək kifayət edər. Ürək-damar xəstəlikləri zamanı, saçlara və dəriyə qulluq zamanı, gün ərzində 20-30 badam sayı məsləhət görünür.

Badamda nə kimi vitaminlər cəmləşir?

Standart maddələrdən və qrup vitaminlərdən başqa badamda amiqdalin mövcutdur. Məhs onun sayəsində badamın özünəməxsus tamı olur. Məhs amiqdalinin sayəsində ləpələr müxtəlif növlərə bölünürlər:

  • Acı badam (tünd tamlı) – tərkibində amiqdalin qlikozidi mövcutdur.

  • Şirin badam –  gündəlik xöş təam kimi stolda rast gəldiyimiz ləpə hesab edilir. Tərkibində amiqdalin az miqdardadır.

  • İncə badam – bu növdə kifayət qədər məşhurdur. Qabığı çox nazikdir, ləpəsi isə çox şirindir.

Hal hazırda badam yetişdirilməsi ən çox Araqlıq dəniz sahillərində, Çində və ABŞ-da baş verir. Bu səbəbdən də bazarda qiyməti nisbətən bahadır.

Badam ləpəsi hansı meyvədəndir?

Badam əsasən yunan ləpəsinin törəməsi hesab edilir. Lakin, əslində badan kol şəkilində ayrıca olaraq bitir. meyvəsi tam yetişərkən yalnız tumları qalır. Onu hətda, insanlığın, dünyanın ən yaxşı ağacı hesab edilir.

Gecə vaxtı badam yemək düzgündürmü?

Badamı axşamlar yemək məsləhət görülmür. Toxumalarda və bağırsaq divarlarında aminturşuları yaradır ki, buda həzm edilmədə çətinliklər yarada bilər.

Badama qarşı alergiya

Badama qarşı alergiya yalnız individual hallarda baş verə bilər. Digər hallarda, digər məhsullara alergiyası olan insanlar tərəfindən də yeyilə bilər. Badamı yerfındığı ilə birlikdə yeməyə çalışmayın. Çox zaman orqanizm buna mənfi reaksiya verə bilər.

Badamın kişilər üçün xeyri 

Badamda aşkarlanan xeyli sayda vitaminlər və minerallar qarşılıqlı sürətdə işləyir. Və bu səbəbdən badamın fərqli üstünlükləri diqqəti cəlb edir.

Tərkibindəki vitamin E, kalsium, maqnium və kalium testestron ifrazında mühüm rola malikdir. Əsasən 30 yaşdan sonra, hormonal enmələr müşahidə edilə biləcək kişilərə daha çox məsləhət görülür. Eyni zamanda, tərkibindəki E, B vitaminləri və maqnium sayəsində imun sistemini möhkəmlədir, xəstəlik və stress hallarını aradan qaldırır.

Badamı ərik tumlarından necə ayırmalı? 

Badan və ərik arasında çox oxşarlıq mövcutdur. Lakin, minimal səviyyədə də olsa fərq mövcutdur. Bu fərq həm tərkibdə, həm də xarici görünüşdə özünü göstərir.

Badamın ərik tumundan fərqini aşağıdakı cədvəldən görə bilərsiniz:

Badam ərik tumu
Ölçü baxımından daha böyükdür Ölçü baxımından daha kiçikdir. Bir növ yumurtaya bənzəyir: alt hissədən enli, yuxarıya doğru qısalmış
Tam baxımdan daha quru Ağızda nəmlik hiss olunur, şrin-sulu dadır
Daha möhkəmdir, qabığı demək olarki ayrılmır Daha zərifdir, qabığı rahatlıqla ayrılır
Qabığı daha çox qızılı rəngə çalır, daha parlaqdır Rəngi nisbətən daha sönükdür
Dişləyərkən daha möhkəmdir, damağı zədələyə bilər Dişləyərkən daha incədir, ağızda dağılır

Turşuluq səviyyəsinə gəldikdə, badamda bu daha çoxdur. Əgər tumun çirin növünə üstünlük versək, o zaman nəzərə alın ki, ərik tumunda yağlılıq daha azdır. Lakin, xəstəliklərin müalicəsi zamanı və ya pəhrizlərdə olarkən badama daha çox üstünlük verirlir.

Hansı daha xeyirlidir: fındıq ya badam?

Hər iki məhsul ləpəyə aitdir. Onların hər ikisinə hazır yeməklərdə və digər hazırlanan qidalarda rast gəlmək mümkündür. Fındığın dadı əsasən tam fərqliyini sevənlər üçün önəmlidir. Badamda isə daha fərqli, xoşagəlimli qoxu olur. Beləki, zərif tamı əldə etmə üçün “Amaretto” kimi az alkoqullu içkilər badamdan hazırlanır. Fındıq isə daha çox yağ tutumuna sahibdir. Qovrulmuş fındıqda yağ səviyyəsi 72% olduğundan, çəki atmaq üçün qovrulmamış fındıqdan istifadə edilir.

Fındıq badamdan fərqli olaraq alergiya yarada bilər və hamiləlik, eyni zamanda uşaq əmizdirən zaman qəbulu yol verilməzdir, Hətda ziyandır.

Hansı növ badam daha xeyirlidir: qovrulmuş ya qovrulmamış?

Termik istehsal prosesindən sonra badamda bütün xeyirli maddələr qorunur. Nəticədə daha xoş tama sahib olur. Əgər qoşrulmuş və qovrulmamış badan arasında seçim edilirsə birinciyə üstünlük daha çox verilir. Qovrulmamış badamda daha az vitaminlərə rast gəlinir. Bu səbəbdən də, ev şəraitində belə badamı yağla qovurmaq daha məqsəd yönlü olar.

Badam xolestrinə qarşı

Tərkibində yüksək faizli yağ olmasına baxmayaraq, xolestrinin bəfdəndən çıxarılmasında böyük rol oynadığı artıq məlumdur. Tərkibindəki yağ xoş təsirli yağ hesab edildiyindən, ürək-damar xəstəlikləri zamanı məsləhət görünəndir.

Araşdırmalar göstərir ki, badamı yüksək miqdar karbohidratlarla zəngin pəhrizlərlə qarışdıran zaman, ürək xəstəlikləri ilə bağlı risk səviyyəsi 30% aşağı enir. Kalyum elementi arteryanın və damarların genişlənməsinə səbəb olur. Nəticədə qan dövranı daha effektiv hal alır. Maqnium mineralıda öz növbəsində qan dövranını tənzimləmək kimi xüsusiyyətə malikdir.

Bu iki mineralın mövcudluğu badamda olan yüksək səviyyəli antioksidantlarla birlikdə xalestronun səviyyəsinin enməsidə böyük rola sahibdir. Antioksidantlarla mineralların və yağların kompleksi badamı xroniki xəstəliyə qarşı güclü həbə çevirir.

Qanda şəkərin miqdarının qalxması xolestrin səviyyəsinin pozulması ilə bağlıdır. Bu isə azad radikalların yaranması ilə nəticələnir. Azad radikallar elektronu olmayan atomlardır. Bunu kompensasya etmək üçün öz qonçu atomdan elektron almaq məcburiyyətində qalır. Nəticədə yeni bir azad radikal meydana gəlir. Bir-birində asllığ nəticəsində ürək-damar xəstəlikləri və xərçəng yarana bilər.

15 beş nəfər arasında aparılmış araşdırma zamanı onların qidalanması və qanda şəkərin miqdarı diqqət mərkəzində saxlanılmışdır. Yemək qəbulundan sonra tərtib edilən statistikaya görə qan təsyiqinin normallaşması və antioksidantların artımı müəyyən edilmişdir. Lakin, çörək və yüksək tərkibli karbohidratlı yeməklərin qəbulu zamanı, antioksidan konsentrasyası aşağı enmişdir.

Badamın kalori miqdarı və kimyavi tərkibi

Araşdırmalar badamın sağlam qlikemik indeksin qorunmasına yardımçı olduğunu sübut etmişdir. Qlikemik indeks qanda şəkərin norması kimi qəbul edilir.

Bir pors badamın çörəklə birlikdə qəbulu qlikemik indeksin aşağı düşməməsi ilə müşahidə edilir. Lakin qəbul ölçülərini artırmağa dəyməz.

Adi badamın kalori dəyəri 100 qrama 698 kkal təşkil edir ki, buda onu çox dəyərli edir. Deyilən ölçüyə 50 qr yağ, 22 qr zülal və karbohidratlar da daxildir.

Bu göstəriciyə baxmayaraq, bir çox dietoloqlar idmançılara onun kalori dəyərinə deyil, təmin etdiyi enerjiyə diqqət yetirmələrini məsləhət görürlər. Eyni zamanda, badam dəri altı yağları əritməkdə yardımçı olur. Omeqa 3 və 6 birlikdə profisianal idmanda çox yardımçı ola bilir. Tərkibindəki yağlar maddələr mübadiləsinin sürətlənməsində, əzələ strukturunun bərpasında böyük rola malikdir.

Yüksək kalori dəyərinin olmasına baxmayaraq, badam kökəlmədən əziyyət çəkən, şəkər xəstələri və bir çox xəstəliklərdən əziyyət çəkənlər üçün xeyirlidir. Badamın tərkibindəki yağları və turşuları qəbul edən zaman orqanizmdəki fermentlər və hormonlar dəyişməz olaraq qalır. Rahatlıqla uşaqlar belə istifadə edə bilərlər.

Advertisements